واحد کلرزني

کلر دارای کاربردی گسترده ای در تصفیه آب و فاضلاب است و از بین مواد گندزدا بیشترین استفاده را دارد. مهمترین موارد کاربرد آن شامل گندزدایی، کنترل بو و مزه و حذف رنگ می باشد. بدین منظور در اغلب تصفیه خانه ها، از يک مخزن بتني مجهز به ديواره هاي مانع و هدايت کننده براي تماس مؤثر کلر با پساب استفاده مي گردد. براي گندزدائي پساب از محلول ده درصد وزني پرکلرين (هيپوکلريت کلسيم) استفاده مي شود و ميزان تزريق کلر بطور متوسط 5 یا 6 میلی گرم در لیتر و در حالت جریان حداکثر برابر 8 ميلي گرم در هر ليتر پساب در نظر گرفته مي شود. معمولاً كلرزني تا رسيدن به نقطه شكست (Break Point) انجام مي شود. براساس توصيه استاندارد صنعت آب کشور حداقل زمان تماس مورد نياز كلر با فاضلاب در حالت حداكثر جريان فاضلاب 15 دقيقه است. سرعت جريان در واحد كلرزني نیز در محدود 10-5/7 سانتيمتر در ثانيه انتخاب مي شود و در هيچ شرايطي نمي بايست از 3/3-4/2 سانتيمتر در ثانيه كمتر شود. جدول ذیل نیز مقدار تقريبي كلر مورد نياز در گندزدایی موارد مختلف تصفيه فاضلاب را ارائه مي نمايد.

 

 

 

كيفيت پساب

ميزان كلرزني (mg/L)

فاضلاب تصفيه نشده (پيش كلرزني)

25-6

پس از ته نشيني اوليه

20-5

پساب خروجی فرآیند لجن فعال

8-2

کاهش یا حذف بوی فاضلاب

4-2

گندزدائی آب رودخانه

2-1

گندزدائی آب تمیز

5/0-1/0

ميزان مصرف كلر جهت گندزدایی فاضلاب

 

با توجه به اينكه قسمتي از مواد محلول در فاضلاب با كلر اكسيد شده و پس از تبديل به مواد نامحلول ته نشين مي شود، لذا لازم است  كف حوض كلرزني شيب بسيار كمي داشته باشد و معمولاً در تصفیه خانه های بزرگ در انتهاي مسیر حوض، چاهكي براي جمع آوري و تخلیه لجن تجمع یافته، پيش بيني می گردد. همچنين به منظور جلوگيري از ته نشين شدن ذرات بسيار ريز، جلوگيري از به وجود آمدن فضاي مرده و تأمين مدت زمان مورد نياز تماس كلر با فاضلاب، مخازن كلرزني را با ايجاد دیواره های مانع به شكل كانال هاي مارپیچ متوالي اجراء مي نمايند. بیشترین و معمول ترین تركيبات موثر كلر كه براي تصفیه پساب مورد استفاده قرار می گیرد هيپوكلريت كلسيم است که به صورت پودر و يا گرانول سفيد توليد می شود. حمل و نقل اين هيپوكلريت نسبت به هيپوكلريت سديم ساده تر و براي مصرف آن فقط كافي است هيپوكلريت را در آب حل كنند. مقدار هيپوكلريت خالص در هيپوكلريت كلسيم تجارتي حدود 70 درصد هيپوكلريت است. هيپوكلريت كلسيم را نبايد در جايي كه احتمال بروز حرارت است، يا جايي كه مواد آلي وجود دارد انبار كرد. تجزيه هيپوكلريت كلسيم توام با حرارت است و از تجزيه آن اكسيژن و اكسيد كلر حاصل مي شود. در شکل زیر شمایی از تجهیزات مورد استفاده در واحد کلرزنی (هيپوكلريناتور) مورد استفاده در طرح های تصفیه فاضلاب نشان داده شده است.

 

 شمایی از تجهیزات مورد استفاده در واحد کلرزنی (هيپوكلريناتور)