واحد ته نشینی اولیه (کلاریفایر)

تانک یا حوضچه ته نشینی اولیه در واقع آخرین واحد تصفیه مقدماتی یا فیزیکی تصفیه خانه بشمار می آید.فاضلاب های بهداشتی حاوي مقدار زيادي مواد جامد معلق مي باشند كه بايد اين مواد از فاضلاب جدا گشته و خارج گردند. منظور از پیش بینی و استقرار حوضچه هاي ته نشيني اوليه، ته نشين نمودن مواد جامد و حذف آنها از مدار تصفيه مي باشد تا كار واحدهاي ديگر تصفيه سهل و آسان انجام گيرد. اساس كار حوضچه هاي ته نشيني ايجاد حالت نسبي سكون در آنها مي باشد تا اينكه مواد جامد كه وزن مخصوص آنها بيشتر از مايع فاضلاب است، ته نشين گردند. اين مواد در كف حوض جمع شده و تشكيل لجن اوليه و يا اصطلاحاً لجن خام را مي دهند.حوض هاي ته نشيني اوليه مي توانند به عنوان يك واحد مستقل عمل نمايند و يا به عنوان يك مرحله مقدماتي در مدار تصفيه قرار گيرند. در اكثر تصفيه خانه هايي كه تصفيه فاضلاب به روش لجن فعال انجام مي پذیرد اين حوضچه ها به عنوان بخش مقدماتي تصفيه عمل مي نمايند . در حوضچه هاي ته نشيني اوليه، فاضلاب خام 50 الي 70 درصد مواد جامد معلق و 25 تا 40 درصد BOD5 خود را از دست مي دهد. حوضچه هاي ته نشيني، معمولاً با سطح مقطع مستطيلي و يا دايره اي ساخته مي شوند.مزيت حوض هاي مستطيلي همانا نياز آنها به زمين كمتر و وجود ديواره هاي مشترك بين حوضچه ها مي باشد كه هزينه هاي ساختماني را تقليل مي دهد.از طرفي حوضچه های مستطيلي شكل داراي معايبي نيز مي باشند كه اهم آنها عبارتند از :

– حساسيت آنها در مقابل تغييرات جريان فاضلاب خيلي بيشتر است .

– نصب سرريز در آنها نياز به هزينه هاي اضافي دارد.

– لجن روب اين حوضچه در داخل فاضلاب قرار دارد كه خاصيت خورندگي فاضلاب خيلي زودتر از موعد، آنها را فرسوده
مي سازد.

– در گوشه هاي استخر فضاهاي مرده ايجاد گشته و در اين گوشه ها حالت بي هوازي حاكم گشته و در نتيجه بوهاي ناخوشايند در فضاي تصفيه خانه منتشر مي گردد.

بنابراين به دلايل فوق اكثراً در انتخاب شكل حوضچه هاي ته نشيني، نوع دايره اي را بر نوع مستطيلي ارجح مي دانند. حوضچه
ته نشيني دايره اي به شكل مخزني مدور است كه فاضلاب از وسط آن به درون حوضچه تزريق مي گردد. كف اين حوضچه از شيبي در حدود 8 درصد به طرف مركز حوضچه برخوردار است . يك لجن روب مكانيكي كه روي يك محور حركت مي نمايد لجن هاي ته نشين شده را جمع آوري و به چاله اي كه در وسط حوضچه قرار گرفته است هدايت مي نمايد.

× مزاياي حوضچه هاي دايره اي شكل عبارتند از :

– اكثراً تجهيزات مكانيكي آن در ايران ساخته مي شود و با موفقيت نيز به كار گرفته شده است . اقلام وارداتي آن محدود به الكتروموتور، جعبه دنده وگيربكس مي باشد.

– قسمت عمده لجن روب از جمله پل و سيستم متحرك آن مانند الكتروموتور و گيربكس در خارج فاضلاب قراردارند و خاصيت خورندگي فاضلاب بر روي آنها تأثيري ندارد و اين خود امتياز بزرگي است، لذا در اکثر طرح ها توصيه مي شود از حوض  ته نشيني مدور استفاده گردد.شكل ذیل شمائی از حوضچه ته نشيني مستطيلي و دايره اي شكل را نشان مي دهد.

– شماي ایزومتریک تانک ته نشيني مستطيلي

 

– شماي ایزومتریک تانک ته نشيني دايره اي

 

لجن توليدي در حوض هاي ته نشيني اوليه مستقلاً يا مخلوط با لجن اضافي كه از حوضچه هاي  ته نشيني ثانويه به آن اضافه مي گردد، به واحدهاي تغليظ و سپس به واحدهاي هضم لجن، پمپاژ و بعد از آبگيري و تصفيه به واحدهاي لجن خشك كن هدايت مي گردند. سرعت افقي فاضلاب در این حوضچه ها معمولاً بين 5/0 الي 5/1 سانتيمتر در ثانيه مي باشد و زمان توقف از 20 دقيقه تا دو ساعت و نیم متغير است. مطابق پيش نويس استاندارد ايران ( ضوابط فني بررسي و تصويب طرح هاي تصفيه خانه فاضلاب شهري) در حوض هاي ته نشيني اوليه، بار سطحي براي جريان متوسط روزانه نبايد از 40 مترمكعب در روز در مترمربع و براي حداكثر ساعتي نبايد از 60 مترمكعب در روز در مترمربع تجاوز نمايد. محاسبات بايد با هر دو واريانت انجام و هر كدام رقم بيشتري را ارائـه نمود، بايد همان ملاك طراحي گردد.