حوضچه ته نشيني ثانويه

در تصفيه فاضلاب به روش لجن فعال چون در پساب خروجي از حوض هوادهي، مقداری جامدات معلق (TSS) وجود دارد، براي جداسازی اين مواد و بالا بردن درجه تصفيه، لازم است كه اين مواد ته نشين شوند و در نتيجه پساب خروجي با كيفيت بهتر و به صورت زلال از تصفيه خانه خارج گردد. در ضمن مواد معلقي كه در كف حوضچه ته نشيني ثانويه رسوب مي نمايند، حاوي مقدار زيادي ميكروارگانيسم هاي فعال مي باشد كه براي كمك به عمل تصفيه بايد به ابتدای تانک هوادهي برگشت داده شده و با لجن فعال موجود در اين حوضچه ها آميخته گردد. حوضچه ته نشيني ثانويه به منظور ته نشين نمودن مواد معلق و حصول پساب صاف و عاري از تيرگي به محيط زيست طراحي مي گردند.طراحي اين حوضچه ها بر پايه بار سطحي و جريان ماكزيمم ساعتي انجام مي گيرد. مطابق پيشنهاد مراجع علمی و معتبر دنیا و همچنین پيش نويس استاندارد صنعت آب ايران، بار سطحي اين حوضچه ها نبايد از ارقام زير زيادتر باشد:
– در هوادهي به روش متعارف و هوادهي مرحله اي و تثبيت با برخورد مواد جامد و مرحله كربني نيتريفيكاسيون، حداكثر 50 مترمكعب در مترمربع در روز
– در روش هوادهي گسترده حداكثر 35 مترمكعب در متر مربع در روز
– در نيتريفيكاسيون جداگانه 33 متر مكعب در مترمربع در روز
مقدار بار مواد جامد معلق در تمام فرآيندهاي لجن فعال نبايد از 200 كيلوگرم در مترمربع در روز به ازاء حداكثر جريان تجاوز نمايد. ضمناً لبه ديوار حوض هاي ته نشيني بايد حداقل 15 سانتيمتر بالاتر از سطح زمين قرار گيرد و ارتفاع آزاد در اين حوض ها نبايد از 30 سانتيمتر كمتر باشد. در طراحي ورودي حوض هاي ته نشيني بايد حداقل سرعت 30 سانتيمتر در ثانيه به ازاء نصف مقدار جريان، مبناي طراحي تأمين گردد و در طراحي سرريزها بايد بار سطحي سرريز از 125مترمكعب در متر طول سرریز در روز براي تصفيه خانه هاي كوچك و از 185 مترمكعب درمتر طول سرریز در روز براي تصفيه خانه هاي بزرگ تجاوز ننماید.
در تصفیه خانه های بزرگ شهری در مقیاس هاس وسیع، معمولاً شكل استخرهاي ته نشيني ثانويه به خاطر سهولت در عمل بهره برداري عموماً دايره اي انتخاب مي گردند. لجن ته نشين شده به وسيله يك واحد لجن روب مكانيكي جمع آوري و از طريق چاله مخصوص لجن به قیف دفع لجن و نهایتاً به ايستگاه پمپاژ لجن هدايت مي گردد. بخشي از لجن جمع شده در كف تانك به عنوان لجن برگشتي به مدار تصفيه برگشت داده مي شود تا كيفيت عمل تصفيه را بهبود بخشد و بخش ديگر به عنوان لجن اضافي كه مازاد بر مصرف سيستم مي باشد مستقلاً يا توأم با لجن حوضچه ته نشيني اوليه از سيستم خارج شده و وارد مدار تغليظ و هضم لجن مي گردد. در اشاکل زیر مقطعی از یک حوض ته نشینی ثانویه داربره ای شکل و مکانیسم جمع آوری لجن نشان داده شده است.

نمونه واقعی از تانک ته نشینی دایره ای در مدار بهره برداری

مکانیسم جمع آوری لجن توسط پل های دوار در حوض های ته نشینی ثانویه دایره ای شکل

 

در حوض های ته نشینی دایره ای با پل دوار که نیاز به تجهیزات جمع آوری کفاب دارند، تیغه جمع آوری کفاب از طریق چند میله به پل دوار متصل است. زاویه تیغه نسبت به محور پل باید در حدی باشد که با حرکت دورانی مجموعه پل و تیغه، کفاب به سمت محیط حوض هدایت شده و جلوی قیف یا جوی تخلیه، کفاب جمع شود. در این حوض ها لجن متراکم شده را باید به طور منظم و به صورت مداوم و یا متناوب تخلیه کرد. دفعات تخلیه لجن تابع عوامل زیادی می باشد و معمولاً دامنه ای از نیم تا هشت ساعت و در برخی موارد به 24 ساعت می رسد. در بسیاری از تصفیه خانه ها پمپاژ لجن به کمک زمان سنج و یا زمان سنج توأم با چگالی سنج به طور خودکار انجام می شود. سرعت میزان پمپاژ لجن باید کم باشد تا از کشیده شدن بیش از حد آب همراه لجن جلوگیری شود. در حین پمپ کردن لجن با تواتر مناسب، نمونه برداری ضروری است و غلیظ یا رقیق بودن لجن با کنترل چشمی تشخیص داده می شود. گریس، چربی ها، روغن ها، پلاستیک ها و بقیه مواد شناور باید از سطح فاضلاب جمع آوری شوند، زیرا این مواد باعث اختلال در عملکرد سرریزها و برهم زدن ارتفاع مایع روی سرریزهای دندانه ای خروجی می گردد. دفعات جمع آوری این مواد بستگی به مواد شناور موجود در فاضلاب ورودی، تغییرات روزانه جریان و درجه حرارت فاضلاب دارد. در حوض های ته نشینی مدور به سبب ویژگی های طراحی، حذف این مواد به صورت مداوم انجام می گیرد، ولی حذف مواد شناور در غالب حوض های مستطیلی متناوباً و طی تواتر زمانی خاصی انجام می گیرد. حوض های مستطیلی حداقل روزی یک مرتبه و در صورت افزایش مواد شناور در خروجی آنها، ورودی ثانویه و یا حوض ته نشینی ثانویه باید افزایش یابد. نمونه برداري و اندازه گيري های لازم در حوض ته نشيني مربوط به فاضلاب و لجن در جدول ذیل آورده شده است.

 

راهنمای نمونه برداري و اندازه گيري های لازم در حوض ته نشيني